Κανένα κτίσμα, όσο καλά κι αν έχει κατασκευαστεί με τα ποιοτικότερα υλικά, δεν μπορεί να παραμείνει ασφαλές για πάντα. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα είναι συνεπώς απαραίτητος ο έλεγχός του με μια μελέτη στατικής επάρκειας. Η συγκεκριμένη διαδικασία γίνεται κυρίως για να διαπιστωθούν ενδεχόμενες ζημιές και επικίνδυνες καταπονήσεις του κτίσματος. Δεδομένης της σεισμικής δραστηριότητας στη χώρα μας, τα δομικά στοιχεία των κτιρίων καταπονούνται πέραν της φυσικής φθοράς του χρόνου.
Σκοπός μιας μελέτης στατικής επάρκειας είναι να διαγνωστεί η καταλληλότητα του κτιρίου, καθώς και κατά πόσο ο φέρων οργανισμός του υφιστάμενου κτιρίου είναι σε θέση να στηρίξει την προσθήκη ενός νέου ορόφου.
Η συγκεκριμένη μελέτη πραγματοποιείται από Δομοστατικούς Πολιτικούς Μηχανικούς της VLBP Engineering & Construction, με πολυετή εμπειρία στον χώρο, οι εξετάζουν την ανθεκτικότητα των δομικών υλικών της κατασκευής και κατά πόσο αυτά έχουν φθαρεί με την πάροδο των ετών. Παράλληλα πραγματοποιούν εκτίμηση σχετικά με την ανθεκτικότητα που μπορούν να επιδείξουν τα εν λόγω υλικά τα επόμενα χρόνια.
Η μελέτη στατικής επάρκειας εκτός από τις περιπτώσεις που είναι υποχρεωτική σύμφωνα με το νόμο, θα ήταν ωφέλιμο να πραγματοποιείται σε παλιά κτίσματα καθαρά για λόγους ασφαλείας.
Στο ΦΕΚ 4495/2017 περιέχονται διατάξεις του πολεοδομικού νόμου ο οποίος βρίσκεται εν ισχύ στη χώρα μας. Η μεταρρύθμιση έγινε για τον έλεγχο και την προστασία του δομημένου περιβάλλοντος και τη διευθέτηση ζητημάτων που σχετίζονται με το άναρχο πολεοδομικό καθεστώς στην Ελλάδα. Είναι γνωστό άλλωστε πως η αυθαίρετη δόμηση των προηγούμενων δεκαετιών έχει επηρεάσει τη χώρα τόσο σε λειτουργικά ζητήματα όσο και σε θέματα που αφορούν την ασφάλεια. Στις νέες διατάξεις του πολεοδομικού νόμου προβλέπεται μεταξύ άλλων και η μελέτη στατικής επάρκειας σε περιπτώσεις που κάποιος ιδιοκτήτης αυθαίρετου κτίσματος επιθυμεί να προχωρήσει σε νομιμοποίηση του. Η μελέτη στατικής επάρκειας είναι απαραίτητη στις εξής περιπτώσεις:
Αντίθετα, ενδεικτικές περιπτώσεις αυθαιρεσιών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση πραγματοποίησης μελέτης στατικής επάρκειας αφορούν:
Η μελέτη στατικής επάρκειας περιλαμβάνει συγκεκριμένα στάδια όπως την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης του κτίσματος, τη λήψη μετρήσεων, την προσομοίωση και την ανάλυση, τον έλεγχο και την αποτίμηση του μοντέλου και τέλος τις επεμβάσεις και ενισχύσεις που πιθανώς χρήζει η κατασκευή.
Η εκπόνηση μιας μελέτης στατικής επάρκειας γίνεται από εξειδικευμένο μηχανικό ο οποίος με τη δημιουργία ενός σύγχρονου μαθηματικού μοντέλου επιτυγχάνει να προσομοιώσει όσο το δυνατόν πλησιέστερα στην πραγματικότητα την κατάσταση στην οποία βρίσκεται μια
Όπως γνωρίζουμε οι περισσότεροι, πάνω περίπου από το 80% του κτιριακού αποθέματος στην Ελλάδα είναι κτισμένο προ του 1985, ένα γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα τη χρησιμότητα μίας υπηρεσίας όπως είναι η στατική ενίσχυση κτιρίων.
Πολλά από αυτά τα κτίρια παρουσιάζουν σημαντικά προβλήματα, όπως μικρή αντοχή σε σεισμικές δονήσεις ή μειωμένη ακαμψία, γεγονός που τα καθιστά επικίνδυνα σε ορισμένες περιπτώσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο μεγάλος σεισμός της Αθήνας το 1999, όπου μεγάλος αριθμός κτιρίων κατέρρευσε.
Ακόμα, η φυσική γήρανση, οι κλιματικές συνθήκες ή μια καθίζηση μπορεί να προκαλέσουν φθορές στον σκελετό ενός κτιρίου και να θέσουν σε κίνδυνο τη στατική επάρκεια του.
Από όλα τα παραπάνω, μπορούμε να κατανοήσουμε πως, η στατική αναβάθμιση και ενίσχυση κτιρίων κρίνεται απαραίτητη ως υπηρεσία, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία και η ασφάλεια αυτών.
Στην Ελλάδα πλέον τα περισσότερα έργα ενισχύσεων (Δημόσια ή Ιδιωτικά) εκτελούνται από εξειδικευμένες ιδιωτικές εταιρείες ενισχύσεων. Αυτό συμβαίνει διότι αυτές, διαθέτουν επιτόπου στο έργο πολιτικούς μηχανικούς με εμπειρία και τους αντίστοιχους εργοδηγούς, που μπορούν να συντονίσουν τις εργασίες.
Η στατική ενίσχυση κτιρίων απαιτεί εξειδικευμένη τεχνογνωσία, που ξεπερνάει το επίπεδο γνώσης του μέσου πολιτικού μηχανικού. Είναι μια υπηρεσία που παρομοιάζεται με χειρουργική «επέμβαση» και απαιτεί καλή γνώση και εξειδίκευση, συνεχή επίβλεψη των εργασιών και ιδιαίτερη προσοχή στην επιλογή του τύπου των παρεμβάσεων.
Η στατική ενίσχυση κτιρίων ως υπηρεσία παρέχεται με μια πληθώρα μεθόδων. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και συνεπώς κάθε φορά επιλέγεται η μέθοδος που ταιριάζει περισσότερο στις εκάστοτε συνθήκες και ανάγκες.
Παρακάτω παρουσιάζονται κάποιες από τις πιο συνηθισμένες μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την στατική ενίσχυση των κτισμάτων, καθώς και τα πλεονεκτήματα/ μειονεκτήματα τους.
Μανδύες Σκυροδέματος
Θετικά: Αύξηση αντοχής, πλαστιμότητας, ακαμψίας
Αρνητικά: Απαιτεί ενίσχυση σε όλα σχεδόν τα κατακόρυφα μέλη
Προσθήκη Τοιχείων ΟΣ
Θετικά: Αύξηση αντοχής και ακαμψίας
Αρνητικά: Δεν υπάρχει ενίσχυση στα υφιστάμενα μέλη, ενώ απαιτείται ομοιόμορφη τοποθέτηση τοιχείων στην κάτοψη
Προσθήκη Μεταλλικών Δικτυωμάτων
Θετικά: Αύξηση αντοχής, πλαστιμότητας, ακαμψίας, μείωση απαίτησης στα υφιστάμενα στοιχεία
Αρνητικά: Δεν υπάρχει ενίσχυση στα υφιστάμενα μέλη, ούτε ομοιόμορφη τοποθέτηση στην κάτοψη
Μανδύες από FRPs ή μεταλλικά ελάσματα
Θετικά: Αύξηση αντοχής και πλαστιμότητας μελών
Αρνητικά: Δεν υπάρχει αύξηση της ακαμψίας, ούτε μείωση της απαίτησης στα υφιστάμενα στοιχεία
Ελάσματα από FRP ή μεταλλικά ελάσματα
Θετικά: Αύξηση αντοχής
Αρνητικά: Δεν υπάρχει αύξηση της ακαμψίας, ούτε μείωση της απαίτησης στα υφιστάμενα στοιχεία
Επεμβάσεις τοπικού χαρακτήρα, όπως ρητινενέσεις και επισκευαστικά κονιάματα
Για παράδειγμα σε κτίρια που βρίσκονται σε λειτουργία, συνήθως προτιμάται να γίνονται παρεμβάσεις σε συγκεκριμένα στοιχεία, όπως είναι η προσθήκη τοιχείων, ενώ σε κτίρια που βρίσκονται σε ανακαίνιση προτιμάται η ενίσχυση με μανδύες. Αυτές οι δύο μέθοδοι είναι και αυτές που χρησιμοποιούνται συχνότερα, ενώ πολλές φορές μπορεί να συνδυαστούν και οι δυο μαζί. Γενικότερα προτιμώνται πάντα λύσεις που συνδυάζουν αύξηση της ακαμψίας, αντοχής και πλαστιμότητας.